Geneza konstrukcji ściany wieńcowej w budownictwie drewnianym.
Otrzymaj oferty od specjalistów jak Domy Galla nawet w kilka minut
Chcę otrzymać ofertę

Domy Galla

Geneza konstrukcji ściany wieńcowej w budownictwie drewnianym.

2015-05-19

Cechy drewna jako budulca.

Zdjęcie nr 1

Do podstawowych zalet drewna ( surowca ze ściętego drzewa) jako budulca należy wytrzymałość, zwłaszcza na rozciąganie, szybkość wykonania i montażu nawet w warunkach zimowych, lekkość, łatwość transportu i wymiany elementów, prostota prefabrykacji, piękna faktura powierzchni, odporność na korozję chemiczną w środowisku suchym, a także korzystny współczynnik przenikania i akumulacji ciepła.

Drewniane elementy konstrukcji.

Zależnie od okresu historycznego oraz od roli użytkowej budowli i od funkcji drewnianego elementu w konstrukcji budowlanej stosowano w naszym kraju: okrąglaki, połowizny (płazy), ćwiartki, krawędziaki, bale (bierwiona, deski, dranice, gonty i szkudły wyrabiane z pnia oraz żerdzie i kołki wyrabiane z pni, wreszcie wiklinę do wyplatania ścian i ogrodzeń.
Spośród rodzimych gatunków drzew najszersze zastosowanie miały i mają nadal iglaste: sosna , świerk i jodła z racji swych zalet w obróbce, montażu i użytkowaniu. Pozyskiwane z jesiennego wyrębu drewno tych gatunków nie wymaga długiego okresu suszenia, a w stanie powietrznosuchym nie zmienia kształtu, nie skręca się i nie paczy.

Wilgotność a skurcz drewna.

Wilgotność występuje w drewnie w kilku postaciach: kapilarnej, to jest wypełniającej komórki, chemicznie związanej i higroskopijnej, czyli przesycającej ścianki komórek. Wilgotność bywa różna, w zależności od gatunku drzewa, jego wieku, pory cięcia oraz sposobu przechowywania po wyrobieniu na budulec.

Minimalny skurcz drewna w kierunku podłużnym do włókien zapewnia stateczność konstrukcjom nośnym natomiast większy skurcz w kierunku prostopadłym do włókien, ujawniający się w ścianach, podłogach, stropach, na złączach i w stolarce budowlanej wymaga stosowania systemów konstrukcyjnych oraz złącz i styków, uwzględniających zjawisko kurczenia się drewna . W konstrukcjach ściennych wieńcowych i sumikowo-łątkowych wskutek zsychania się drewna następuje osiadanie poziomych bierwion zrębu, czyli tak zwany „zleg”, który utrudnia wprowadzenie w oczepowe gniazda elementów pionowych (ościeżnic, łątek, słupów), wykazujących mniejszy skurcz.

Systemy konstrukcyjne ścian.

Pojawiające się w budownictwie drzewnym systemy konstrukcyjne kształtowały się pod wpływem wielu czynników, a w szczególności – rodzaju i dostępności budulca oraz narzędzi, zamówień społecznych, funkcji budowli, warunków przyrodniczego środowiska i zawodowych kwalifikacji cieśli.

Jeden z najstarszych systemów konstrukcyjnych to pęk żerdzi, zatkniętych odziomkowym końcem w gruncie i związanych w wierzchołkach łykiem. Ten typ stożkowatego szałasu był spotykany na Huculszczyźnie jako prototyp pasterskiej koliby.

Zdjęcie nr 2

Następnym systemem konstrukcyjnym był prosty system zwany sochowo-ślemieniowym. Ramę stanowiły dwa wkopane w ziemię pnie drewna (sochy) i pozioma poprzeczka (ślemię) osadzona w rozwidleniu gałęzi wkopanych pni. Szkieletem połaci dachowych były gęsto rozstawione żerdzie (krokwie) zaczepione kluczyną o ślemień, dołem przymocowane do podwaliny i przewiązane poprzecznie przez łaty niosące poszycie

Dalszym etapem w rozwoju systemu konstrukcyjnego było pojawienie się pionowych przegród klimatycznych czyli ścian. Na jej zarysie mogły pojawić się albo zewnętrzne słupy albo poziome wieńce, łączone ze sobą na zaciosy. Słupy w ścianach zewnętrznych przenosiły obciążenia z dachu na grunt i służyły za oparcie dla osłon, wypełniających przęsła szkieletu, zrąb ścian wieńcowych natomiast pełnił funkcję zarazem nośną i osłonową.

Na przestrzeni minionych wieków stosowane były u nas przy wznoszeniu ścian budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, równolegle oba systemy konstrukcyjne: słupowy (szkieletowy) i wieńcowy.

Ściany wieńcowe.

Konstrukcja wieńcowa ścian polega na układaniu poziomo bierwion kolejno na siebie i na łączeniu ich końców na skrzyżowaniach za pomocą odpowiednich nacięć. Zrąb ścian tworzą poszczególne wieńce, otaczające wnętrze budynku. Ponieważ wieńce krzyżujących się boków leżą na różnych poziomach, zacina się je tak głęboko, aby bierwiona przylegały do siebie na całej długości boku. Jeżeli wieńce wykonuje się z okrąglaków lub z połowizn o zbieżnej średnicy pnia, układa się z nich wieniec na przemian końcem odziomkowym i wierzchołkowym w kierunku węgła.

Pomimo mijających lat, niewiarygodnego postępu technologicznego, jaki zaszedł od czasów powstawania pierwszych drewnianych budowli, nadal w budownictwie drewnianym, szczególnie przy budowie domów i innych konstrukcji z bali z drewna litego, stosuje się stare, sprawdzone przez wieki budowania i użytkowania na terenie naszego kraju, systemy konstrukcyjne.



Opracowano:
Przemysław Waszut
Galla FPUH